Wanneer heeft een voetganger voorrang?

Een voetganger heeft voorrang in vier situaties, waarbij de plicht steeds bij jou als bestuurder ligt. Je laat hem voorgaan:

  • op een zebrapad, ook als hij nog niet loopt maar zichtbaar op het punt staat om over te steken
  • als jij afslaat en hij op dezelfde weg rechtdoor loopt
  • als jij een bijzondere manoeuvre uitvoert, zoals wegrijden, keren of een uitrit verlaten
  • als hij zich moeilijk voortbeweegt of blind is en een witte stok met rode ringen bij zich heeft

De wet spreekt bij voetgangers niet van voorrang maar van voor laten gaan: voorrang verlenen bestaat in het RVV alleen tussen bestuurders. Daarbuiten ben je niet verplicht een voetganger voor te laten gaan, ook niet als hij van rechts komt. Je blijft wel opletten, want je mag niemand in gevaar brengen. Alleen bij een tram- of bushalte geldt nog een aparte regel. De regels staan in het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV 1990). Dit artikel volgt de wettekst die sinds 1 juli 2026 geldt.

Wanneer moet je een voetganger voor laten gaan en wanneer niet?

Zoek in de tabel de situatie waarin je zit. In de derde kolom staat het artikel uit het RVV 1990 waar de regel op rust.

Situatie

Wie gaat voor

RVV 1990

Een voetganger steekt over op een zebrapad of wil dat zichtbaar gaan doen

De voetganger

Artikel 49 lid 2

Het voetgangerslicht bij het zebrapad staat op rood of knippert geel

Je hoeft de voetganger niet voor te laten gaan

Artikel 49 lid 4 en artikel 74

Jij slaat af, de voetganger loopt op dezelfde weg rechtdoor

De voetganger

Artikel 18 lid 1

Jij rijdt weg, rijdt achteruit, keert, verlaat een uitrit of rijdt een inrit op

De voetganger

Artikel 54

Iemand die zich moeilijk voortbeweegt of een blinde met een witte stok met rode ringen

De voetganger, op elke plek

Artikel 49 lid 1

Een voetganger komt van rechts op een gelijkwaardig kruispunt en jij rijdt rechtdoor

Je hoeft de voetganger niet voor te laten gaan

Artikel 15 lid 1 en artikel 1 (alleen tussen bestuurders)

Je rijdt rechtdoor over haaientanden en een voetganger wil daar oversteken zonder zebrapad

Je hoeft de voetganger niet voor te laten gaan

Artikel 80 en artikel 1 (alleen tussen bestuurders)

Passagiers stappen in of uit bij een stilstaande tram of bus die jij wilt voorbijrijden

De passagiers

Artikel 52

Op het zebrapad laat je voetgangers voorgaan

De wet noemt het zebrapad een voetgangersoversteekplaats. Volgens artikel 49 van het RVV 1990 laat je voetgangers voorgaan die daar oversteken of “kennelijk op het punt staan” dat te doen. Je wacht dus niet tot iemand een voet op de strepen zet, want wie zichtbaar wil oversteken gaat al voor. Dezelfde regel beschermt iemand in een gehandicaptenvoertuig die het zebrapad gebruikt.

Bij een voetgangerslicht ligt het anders. Staat dat licht op rood of knippert het geel, dan geldt de zebraregel niet (artikel 49 lid 4). Volgens artikel 74 mogen voetgangers bij rood niet meer beginnen met oversteken en loopt wie al onderweg is zo snel mogelijk door. Bij geel knipperlicht mogen ze oversteken als ze het overige verkeer voor laten gaan. Blinden en mensen die moeilijk lopen laat je ook dan voorgaan.

Een tram heeft in het verkeer een uitzonderlijke positie, maar bij het zebrapad niet: ook een trambestuurder laat voetgangers daar voorgaan (bron: ANWB, voorrangsregels).

Wanneer heeft een voetganger voorrang op een kruispunt?

Op een kruispunt zonder zebrapad hangt het antwoord af van wat jij doet.

Je slaat af

Sla je af, dan laat je volgens artikel 18 het verkeer voorgaan dat je op dezelfde weg tegemoetkomt of dat naast of dicht achter je zit. Onder dat verkeer vallen ook voetgangers. Het trottoir hoort bij de weg, waardoor de voetganger die rechtdoor loopt voorgaat op jou als afslaande bestuurder (bron: Veilig Verkeer Nederland).

Je rijdt rechtdoor

Artikel 15 regelt de voorrang voor verkeer van rechts alleen tussen bestuurders, en een voetganger is geen bestuurder. Is er geen oversteekplaats, dan ben je als bestuurder dus niet verplicht een voetganger voor te laten gaan (bron: ANWB, voorrang en voetgangers). Leer je voor het auto theorie-examen, onthoud dan dit verschil: een fietser is een bestuurder en gaat van rechts voor, een voetganger van rechts niet.

Bij haaientanden werkt het op dezelfde manier, want volgens artikel 80 verleen je daar voorrang aan bestuurders op de kruisende weg. Bord B6 gebruikt dezelfde woorden, waardoor een voetganger er niet onder valt. Ligt er bij de haaientanden een zebrapad, sla je er af of steekt er iemand met een blindenstok over, dan laat je de voetganger ook daar voorgaan.

Bij een bijzondere manoeuvre gaat al het verkeer voor

Volgens artikel 54 laat je het overige verkeer voorgaan zodra je een bijzondere manoeuvre uitvoert. Voetgangers horen bij dat overige verkeer. De wet noemt onder meer deze manoeuvres:

  • wegrijden
  • achteruitrijden
  • uit een uitrit de weg oprijden
  • van een weg een inrit oprijden
  • keren

Kruis je bij het verlaten van een uitrit het trottoir, dan gaat de voetganger die daar loopt voor. Achteruit inparkeren valt ook onder deze regel, omdat je daarbij achteruitrijdt.

Blinden en mensen die moeilijk lopen gaan overal voor

Artikel 49 lid 1 stelt geen eis aan de plek. Je laat blinden met een witte stok met één of meer rode ringen voorgaan en ook alle personen die zich moeilijk voortbewegen. Een zebrapad is daar niet voor nodig. Steekt iemand met zo’n stok over op een weg zonder oversteekplaats, dan laat je hem voorgaan.

Bij een halte gaan passagiers voor, in een erf geldt geen aparte regel

Staat er een tram of bus stil en wil jij voorbijrijden aan de kant waar passagiers in- en uitstappen, dan geef je hun daarvoor volgens artikel 52 de gelegenheid.

In een erf mogen voetgangers de weg over de volle breedte gebruiken (artikel 44) en rijd jij niet sneller dan 15 km per uur (artikel 45). Een aparte voorrangsregel voor voetgangers kent het erf niet. Volgens de ANWB gelden in een woonerf de normale voorrangsregels.

Ook wie een fiets aan de hand heeft, is een voetganger

De regels voor voetgangers gelden volgens artikel 2 voor meer mensen dan alleen wandelaars:

  • wie te voet een fiets, bromfiets of motorfiets aan de hand meevoert
  • wie zich verplaatst met een voorwerp dat geen voertuig is
  • wie met een gehandicaptenvoertuig het trottoir of voetpad gebruikt of van het ene naar het andere trottoir oversteekt

Stapt de fietser weer op, dan is hij opnieuw bestuurder en gelden voor hem de regels voor verkeer van rechts.

Eén vuistregel voor onderweg

Stel jezelf bij elke voetganger twee vragen. Gaat het om een zebrapad of om iemand die moeilijk loopt of een blindenstok heeft? Ben ik zelf aan het afslaan of bezig met een bijzondere manoeuvre? Eén keer ja betekent dat hij voorgaat. Dezelfde twee vragen gebruik je tijdens je rijexamen en bij de theorievragen over voetgangers.

Achteruit inparkeren stap voor stap, in een vak en langs de stoep

Achteruit inparkeren, ook wel achterwaarts inparkeren genoemd, komt neer op vier dingen: voorbij de plek stoppen, blijven rondkijken, langzaam achteruit rijden en pas insturen als je auto op het goede punt staat. In een parkeervak stuur je in één keer helemaal in. Langs de stoep, het fileparkeren, draai je eerst in en daarna weer terug. Beide manieren staan hier in stappen, met wat de verkeersregels van je vragen en wat de examinator op je rijexamen wil zien.

Achteruit inparkeren in een parkeervak

Een vak op een parkeerterrein rijd je bij voorkeur achteruit in. Tijdens het inparkeren zie je beter wat er achter je staat en bij het wegrijden zie je eerder of er verkeer aankomt. Zo pak je het aan:

  1. Zoek een vak waar jouw auto ruim in past.
  2. Geef richting aan, kijk in je spiegels en dode hoeken en rijd door tot je minstens twee vakken voorbij je plek staat. Die afstand heb je nodig om te draaien.
  3. Kijk opnieuw helemaal rond voordat je de auto in zijn achteruit zet: spiegels, ramen en over beide schouders.
  4. Rijd langzaam achteruit en tel vanaf jouw vak drie parkeerlijnen naar voren. Staat de derde lijn ter hoogte van het midden van je achterportier, dan is dat het instuurmoment.
  5. Draai het stuur helemaal naar de kant van het vak en laat de auto rustig indraaien. In je buitenspiegel en over je schouder zie je hoeveel ruimte er over is.
  6. Staat de auto recht in het vak, zet dan de wielen recht en rijd door tot je binnen de lijnen staat. Kleine stuurcorrecties zijn hier normaal.

Het instuurmoment verschilt per auto

De drie lijnen zijn een vertrekpunt, want het juiste moment hangt af van de lengte van je auto. Met een kleine, compacte auto stuur je vroeg in. Met een grote gezinsauto of SUV wacht je tot de achterwielen gelijk staan met de lijnen van het vak: hoe groter de auto, hoe later je instuurt (bron voor het stappenplan en het instuurmoment: Univé). Rijd je in een andere auto dan je gewend bent, neem dan de eerste keer extra ruimte.

Fileparkeren, achteruit inparkeren langs de stoep

Bij fileparkeren zet je de auto achteruit tussen twee geparkeerde auto’s langs de weg. Je stuurt hier twee keer: eerst naar de stoep toe en daarna terug.

  1. Zoek een plek die lang genoeg is en check of je er mag staan. Let op een vergunningzone en op een gehandicaptenparkeerplaats.
  2. Rijd door tot je naast de auto staat waar je achter wilt parkeren, op ongeveer 50 centimeter afstand. Iets verder doorrijden mag ook.
  3. Kijk in alle spiegels en over je schouder. Laat ander verkeer eerst passeren.
  4. Rijd recht achteruit tot jouw achterbank ter hoogte van de achterkant van de auto naast je is.
  5. Draai in en rijd schuin de plek in, tot je achterband dicht bij de stoeprand is.
  6. Draai het stuur terug, zodat ook de voorkant naar binnen komt en je recht langs de stoep staat.

De 50 centimeter en het punt bij de achterbank noemt ook Univé in zijn uitleg over fileparkeren. Die afstanden schat je de eerste keren te ruim of te krap in. Gevoel voor afstand krijg je door het vaak te doen, het liefst steeds met dezelfde auto.

Vak of stoep, de verschillen naast elkaar

Parkeervak

Langs de stoep (fileparkeren)

Waar je stopt

Minstens twee vakken voorbij je plek

Naast de auto waar je achter wilt staan, op ongeveer 50 centimeter

Wanneer je instuurt

Derde lijn ter hoogte van het midden van je achterportier

Achterbank ter hoogte van de achterkant van de auto naast je

Hoe je stuurt

In één keer helemaal in, daarna recht

Eerst indraaien, daarna terugdraaien

Wanneer je klaar bent

Auto recht tussen de lijnen

Auto recht langs de stoep

Is achteruit inparkeren verplicht?

Op de openbare weg niet. Het RVV 1990 verbiedt achteruitrijden alleen op de autosnelweg en de autoweg (artikel 43) en bevat geen plicht om een parkeerplek achteruit in te rijden (bron: RVV 1990, tekst geldend in 2026).

Wel geldt er een voorrangsregel. Achteruitrijden is volgens artikel 54 van datzelfde reglement een bijzondere manoeuvre, net als wegrijden en keren. Wie zo’n manoeuvre uitvoert, moet het overige verkeer voor laten gaan. Voor jou betekent dat: fietsers, voetgangers en auto’s die langs willen, gaan altijd eerst. Wacht met beginnen tot de weg vrij is en stop midden in je manoeuvre als er toch iemand aankomt.

Achteruit inparkeren op het rijexamen

Op het praktijkexamen laat je bijzondere verrichtingen zien, zoals fileparkeren, omkeren en achteruit rijden. Heb je die goed gedaan tijdens de tussentijdse toets, dan krijg je een vrijstelling en toetst de examinator de bijzondere verrichtingen niet meer op je eerstvolgende praktijkexamen (bron: CBR, 2026). Die vrijstelling geldt dus één examen lang.

Tijdens de hele rit let de examinator onder meer op de beheersing van de auto, je kijkgedrag en voorrang verlenen (bron: CBR, 2026). Bij inparkeren komen die drie samen: je rijdt langzaam, blijft rondkijken en laat anderen voorgaan.

Hulpmiddelen en oefenen

Heeft je auto een achteruitrijcamera, gebruik die dan naast je spiegels en blijf over je schouder kijken. Loopt het nog stroef, dan ligt dat vaak aan je spiegels, de dode hoek of je snelheid: de vijf tips voor inparkeren werken die drie punten uit.

Zoek voor je eerste pogingen een leeg parkeerterrein en oefen daar beide manieren een paar keer achter elkaar. Let bij elke poging op één ding: het punt waarop je instuurde. Stond je scheef in het vak, stuur dan de volgende keer iets eerder of later in en kijk wat er verandert. Zo vind je het instuurmoment dat bij jouw auto hoort.